In 1884 pleitte een raadslid ervoor om de Heikese kerk af te breken (in zijn ogen “geen sieraad voor de stad”) om plaats te maken voor een groots marktplein. Een voorstel dat destijds gelukkig geen doorgang vond, maar wel de blijvende spanning blootlegt tussen ruimtelijke ontwikkeling en (religieus) erfgoed.
In opdracht van de gemeente Tilburg onderzocht ik de verhalen rondom de Heikese kerk. Niet alleen de geschiedenis van het gebouw zelf, maar vooral de betekenis van deze plek voor de stad. Eeuwenlang kwamen hier uiteenlopende functies samen: van religie en bestuur tot handel, onderwijs, begraven en ontmoeten.
Een netwerk van verhalen
Hoe breng je al die ogenschijnlijk losse verhalen met elkaar in verband? Vanuit die vraag ontwikkelde ik een concept waarin historische gebeurtenissen, personen en locaties samenkomen in een netwerk van verhaallijnen, vergelijkbaar met een metrokaart. De Heikese kerk vormt daarin het centrale knooppunt.
Deze manier van ordenen maakt niet alleen de geschiedenis van de kerk inzichtelijk, maar laat ook zien hoe één plek verbonden is met de ontwikkeling van de hele stad.
Een van die verhalen gaat over de oudste kerkklok uit 1654. De klok luidde bij het verkrijgen van stadsrechten in 1809, bij het overlijden van koning Willem II in 1849 en keerde na de Tweede Wereldoorlog terug nadat zij door de bezetter was geroofd. Nog altijd klinkt deze klok over Tilburg en maakt zij het verleden letterlijk hoorbaar.
Het onderzoek en het bijbehorende concept laten zien hoe historische verhalen nieuwe betekenis kunnen geven aan bestaande plekken. Niet door erfgoed uitsluitend als monument te beschouwen, maar als onderdeel van een groter stedelijk verhaal.
Een deel van de onderzoeksresultaten is opgenomen in het boek Religieus Erfgoed van Ronald Peeters, Henk van Doremalen, Dirk van Alphen en Joost op ’t Hoog.
↑NAAR BOVEN